Η ΑΙΜΟΜΙΞΙΑ ΣΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΛΑΩΝ

 

Γράφει ο Αντώνης Ιακ. Ελευθεριάδης, Δρ. Φιλολογίας και Θεολόγος E-Mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Αφορμή για το σημερινό  θέμα  της Αιμομιξίας έδωκαν τα τελευταία ειδεχθή γεγονότα που συνέβησαν στην Αυστρία, την Αυστραλία αλλά περισσότερο με την περίπτωση του γάμου των αδελφών Πάτρικ και Σουζάνας στη Γερμανία. Σύμφωνα μάλιστα με την απαγορευτική διάταξη του γερμανικού ποινικού Κώδικα  η σεξουαλική συνάφεια με απ’ ευθείας απόγονο τιμωρείται με ποινή φυλάκισης μέχρι τρία χρόνια, ενώ μεταξύ αδελφών μέχρι δυο χρόνια.

Ο όρος Αιμομιξία προέρχεται ετυμολογικά από την μεσαιωνική σύνθετη λέξη αιμομιξία<αίμα+μίξις<μ(ε)ίγνυμι (=αναμειγνύω, ανακατεύω) και σημαίνει την μεταξύ προσώπων εξ ιδίων γονέων προερχομένων ή στενών εξ αίματος συγγενών, ανιούσας ή κατιούσας γραμμής, σαρκική επιμιξία. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως στις αρχαίες θρησκείες δεν υπήρχε κάποια ρητή απαγόρευση για τους εξ αιμομιξίας γάμους. Να αναφέρουμε εδώ μερικά ενδεικτικά παραδείγματα: στους Αιγυπτίους, προκειμένου να διατηρηθεί η καθαρότητα του βασιλικού αίματος των φαραώ ήταν επιβεβλημένος ο γάμος μεταξύ των στενών συγγενών εξ αίματος. Έτσι, στην Αίγυπτο γάμοι μεταξύ γνήσιων αδελφών όχι μόνο επιτρέπονταν «παρὰ τὸ κοινὸν ἔθος ἀνθρώπων», όπως λέει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, αλλά και, ως μιμήσεις του παραδείγματος της θεάς Ίσιδας, η οποία υπήρξε αδελφή και σύζυγος του Όσιρι, θεωρούνταν επαινετοί γάμοι (Διόδωρος Σικελ. Ι. 27 Φίλωνος Ίουδ. II, 303), γι’ αυτό και ο Πτολεμαίος ο Β', αν και Έλληνας στο γένος «Ἀρσινόης ἀδελφῆς ἀμφοτέρωθεν ἐρασθεῖς, ἤγεμεν αὐτήν, Μακεδόσιν οὐδαμῶς ποιῶν τὰ νομιζόμενα, Αἰγυπτίοις μὲντοι ὧν ἦρχεν», που έτυχε εξύμνησης από τον Θεόκριτο (Εκιδ. 7 και 10) αλλά που εμπαίχθηκε από τον Σωτάδη (Αθήναιος 14, 621α). Το παράδειγμα του Πτολεμαίου ακολούθησαν και μερικοί των διαδόχων του. Έτσι π.χ. ο μεν Πτολεμαίος ο Γ' ήταν εραστής και νυμφεύθηκε και αυτός την Βερενίκη, θυγατέρα του Μάγα, ομομήτριου αδελφού του Πτολεμαίου του Β', ο δε Πτολεμαίος ο ΙΒ' με διαθήκη όρισε, ώστε ο πρεσβύτερος αυτού υιός Πτολεμαίος ο ΙΓ' και η πρεσβυτέρα αυτού θυγατέρα η Κλεοπάτρα συζευχθούν και συμβασιλέψουν.  Στους όμαιμους γάμους τους αποδίδεται από μερικούς (G. de Buzareingues, Lucas, Ribot) ο μαρασμός και ο εκφυλισμός της οικογενείας των Λαγιδών.

Στους Τάρταρους, τους Σκύθες, στους Πέρσες, ο πατέρας νυμφεύονταν την θυγατέρα του, ο υιός την μητέρα του και ο αδελφός την αδελφή (Στράβων, Σέξτος, Φίλων, Catullus, Lucanus κ.λ.π.). Οι μάγοι στους Πέρσες παντρεύονταν τις μητέρες τους (Σέξτος, Έμπειρικός), ο δε γάμος μεταξύ των πλησιέστερων συγγενών («Κβετούκ-ντας» ) συνιστάτο από τους Αβέστα και τη θρησκεία, για το λόγο ότι εξουδετέρωνε τα θανάσιμα αμαρτήματα, κατά τον συγγραφέα του «Χαγιάστ- λα-Χαγιάστ» (Huart, «La Perse Antique» σελ. 198). Ο ιστορικός Κόϊντος Κούρτιος Ρούφος αναφέρει ότι ο σατράπης της Σογδιανής Σισιμίθρης νυμφεύθηκε την μητέρα του και είχε 2 θυγατέρες (Βιβλ. VIII κεφ. IX), ο δε Ηρόδοτος ότι ο Καμβύσης είχε σύζυγο την αδελφή του (III 31). Ο Aγιος Ιερώνυμος βεβαιώνει ακόμη πως,εκτός από αυτά τα έθνη, και οι Ινδοί και οι Αιθίοπες είχαν τη συνήθεια των όμαιμων αυτών γάμων («Persae, Medi, Indi et Aethiopes cum matribus et magis cum filiabibus et neptibus…» ad Jovian. I, 11). Γνωστό επίσης είναι ότι ο Μαύσωλος, ο τύραννος της Καρίας, υπήρξε αδελφός και σύζυγος της Αρτεμισίας, της οποίας μάλιστα ίδρυσε εκεί τον περίφημο τάφο, τον αποκαλούμενο Μαυσωλείο, , και ότι ο Αττίλας έστειλε ανθρώπους του με δώρα στην κόρη του Εσκάν κατά τα νόμιμα των σκυθών  για να την νυμφευθεί.  Τέλος αναφέρονται και άλλοι λαοί, οι οποίοι παντρεύτηκαν, κατά  τον ίδιο τρόπο, «μητράσι καὶ ἀδελφαῖς» (Στραβ. IV, 5.4, XIV, 4.25). Να προσθέσουμε ακόμη ότι  στη Ριγκβέδα, το ιερό βιβλίο του Ινδουϊσμού , ο Γιάμα νομιμοποιεί με γάμο την αδελφή του Γιάμι. Στην ιαπωνική θρησκεία είναι γνωστός ο γάμος του Ιζανάγκι με την αδελφή του Ιζανάμι και στην βορειοευρωπαϊκή Μυθολογία συναντούμε τα μεταξύ τους συζευγμένα αδέλφια Φρέυρ και Φρέυα.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

Στην Ελλάδα, αν και η αιμομιξία ήταν βδελυκτή, γάμοι μεταξύ αδελφών μη ομομήτριων ήταν ανεκτοί. Ο Ζεύς άλλωστε είχε την Ήρα «κασιγνήτην ἄλοχόν τε» (Ομ. Ιλ. Σ. 356). Η δε Στωϊκή σχολή ουδόλως απέκρουε τις μεταξύ των συγγενών γάμους. Επίσης στην Σπάρτη, κατά τον Φίλωνα τον Ιουδαίο (ΙΙ, 303), επιτρέπονταν γάμος μεταξύ ετεροθαλών αδελφών ομομήτριων, όχι όμως και ομοπάτριων. Μάλιστα ο στωικός φιλόσοφος Χρύσιππος ουδέν σεβασθείς (Διογ. Λαέρτ. Βιβλ. VII, κεφ. Ζ') επιτρέπει γάμου κοινωνία και «μητρὰσι καὶ θυγατρὰσι καὶ υἱοῖς».

Γνωστές δε είναι οι ιστορίες του έρωτα της Σμύρνας προς τον πατέρα της Κινύραν (Στοβαίου Ανθολόγιον), της Κανάκης προς τον αδελφόν της Μάκαρα (Αριστοφάνης, Οβίδιος). Ο Κίμων, ο Αθηναίος αυτός πολιτικός και στρατηγός, κατά τον Κορνήλιο Νέπωτα, είχε την αδελφή του γυναίκα. Ο Θεμιστοκλής πάλι, κατά τον Πλούταρχο (Βίος Θ.), από τις πολλές από την δεύτερη γυναίκα του θυγατέρες, πάντρεψε την Μνησιπτόλεμη, με τον Αρχέπολη, αδελφό του ομοπάτριο. Κατά τον ποιητή Τερέντιο (Φορμίων, Πράξ. Ι. σκ. IV), στην Αθήνα οι ορφανοί όφειλαν να νυμφευθούν τους πλησιέστερούς τους συγγενείς. Ο Καλλιγούλας ο ίδιος ομολογεί ότι η μητέρα του ήταν προϊόν αιμομιξίας.  Σημειωτέον όμως ότι μερικά από αυτά ίσως είναι   αποκυήματα της φαντασίας των συγγραφέων !

Η ΑΙΜΟΜΙΞΙΑ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Αλλ’ αντίθετα προς τ' ανωτέρω, άλλες πληροφορίες δείχνουν, ότι η βδελυγμία αυτή της αιμομιξίας καταδικάζονταν από τα αρχαιότατα χρόνια. Χιλιάδας έτη προ Χριστού ο βαβυλωνιακός κώδικας του Χαμουραμπή καταδίκαζε σε θάνατον διά πυρός την μητέρα και τον αιμομίκτη υιό της (L. Dellaporte, La Mesopotamie, σελ. 109). Στην Αίγυπτο, όπως φαίνεται, η αιμομιξία δεν αποδοκιμάζονταν από όλους. Παράδειγμα όσα γράφει ο Ηρόδοτος (II, 129) περί Μυκερίνου, του γιού του Χέοπα, ο οποίος βίασε ακούσαν τη θυγατέρα του, η οποία μετά, από τη μεγάλη της λύπη απαγχονίστηκε: «ἀπήγξατο ὑπὸ ἄχεος». Λέγεται ότι ο βασιλιάς των Περσών Καμβύσης, ο οποίος θέλοντας να παντρευτεί την αδελφή του συγκάλεσε συμβούλιο διακεκριμένων ανδρών Περσών, προκειμένου να του γνωρίσουν, αν αυτό επιτρέπονταν. Η ιστορία αυτή δείχνει ότι  και στους Πέρσες δεν υπήρχε νόμος που επέτρεπε μια τέτοια συμβίωση «νόμον οὐδένα ἐξευρίσκειν, ὃς κελεύει ἀδελφεῇ συνοικέειν ἀδελφεὸν» Ηροδ. III. 31). Φαίνεται λοιπόν ότι όλοι σχεδόν οι λαοί  από δεισιδαιμονικούς κυρίως στην αρχή λόγους, απέφευγαν την αιμομιξία, ιδίως με τις μητέρες.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΗΔΟΝΗ Η ΑΙΜΟΜΙΞΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

Και στους Έλληνες, όπως μας λέει ο Πλάτων (Νομ. 8, 838 b. c.), άγραφος ήταν ο νόμος για την αιμομιξία: «ὡς οἶον τε ἱκανώτατα φυλάττει μήτε νοερῶς μήτε λάθρα συγκαθεύοντα ἤ πως ἄλλως ἀσπαζόμενον ἄπτεσθαι» των συγγενών, «σμικρὸν δὲ ρῆμα κατασβέννυσι πάσας τὰς τοιαύτας ἡδονάς, τὸ ταῦτα εἶναι φάναι μηδαμῶς ὅσια, θεσμίοις δὲ καὶ αἰσχρῶν αἴσχιστα» Για το ίδιο πρόβλημα μιλάει και ο Σωκράτης (Ξενοφ. Απομν. Ν. 4) και άλλοι συγγραφείς, κατά τους οποίους «οὐκ ἐρᾷ ἀδελφὸς ἀδελφῆς οὐδὲ πατὴρ θυγατρὸς» (Ξενοφ. Κυρ. Παιδ. Ε, 1, 10· Λυσίας κ,. Αλκιβ. 28. 29 και αλλού). Το πόσο μεγάλο έγκλημα θεωρούνταν η επιμιξία το δείχνει η δραματική ιστορία του Οιδίποδα ή της Φαίδρας και του Ιππόλυτου.

ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΑΙΜΟΜΙΚΤΕΣ

Στη Ρώμη δεν επιτρέπονταν ούτε ο γάμος μεταξύ πρώτων εξαδέλφων, Όπως διηγείται ο Πλούταρχος, όταν ο Κλαύδιος θέλησε να παντρευτεί την ανιψιά του Αγριππίνα, θυγατέρα του Γερμανικού, επετράπη επιτράπηκε για πρώτη φορά ένας τέτοιος γάμος. Από τον νόμο αυτό κανένας δεν επωφελήθηκε  παρά μόνο ένας, και αυτός με προτροπή αυτής της ίδιας της Αγριππίνας (Σουετώνιος, Τάκιτος Ann. XII, 5. 6. 7). Ο Νέρβας κατόπιν δεν μπόρεσε να διορθώσει τον νόμο, ο Αντωνίνος ο Πίος επωφελούμενος νυμφεύθηκε τη θυγατέρα του αδελφού του. Κατόπιν όμως από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο ετέθη φραγμός  κατά της αιμομιξίας, αφού οι αιμομίκτες τιμωρούνταν με κεφαλική ποινή ή με θάνατο διά πυρός.

ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΚΟΡΑΝΙΟ

Σημειωτέον ότι και το Κοράνιο (Κεφ. IV, 26, 27) απαγορεύει να νυμφεύονται τις μητέρες, τις θυγατέρες, τις αδελφές, τις θείες, εκ πατρός και μητρός, της ανεψιές και τις θυγατέρας των αδελφών, όπως και τις πεθερές,

ΕΓΚΑΡΔΙΕΣ ΕΥΧΕΣ της στήλης στον εορτάζοντα Μητροπολίτη Αττικής σεβ. ΝΙΚΟΔΗΜΟ (Γκατζιρούλη).