ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ: ΔΙΕΛΚΥΣΤΙΝΔΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΥΝΗΓΟΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

 

Πριν επισημειώσουμε σχόλια και παρατηρήσεις πάνω στις τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά στη διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κρίνεται δεοντολογικά σκόπιμο και πρακτικά χρήσιμο να καταχωρίσουμε τα σπουδαιότερα τμήματα των δύο επίδικων κειμένν που αναφέρονται στο ίδιο θέμα: το ένα κείμενο  υπογράφεται από τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη και το άλλο από τον Συνήγορο του Πολίτη κ. Γ. Καμίνη:

ΠΡΟΣ κ. Γεώργιο Καμίνη Συνήγορο του Πολίτη      Αθήνα, 20/11/08     ΑΠ: 450 Αξιότιμε κ. Συνήγορε του Πολίτη, Θα ήθελα να σας εκφράσω τη δυσαρέσκειά μου διότι θεωρώ ότι η Ανεξάρτητη Αρχή της οποίας προΐστασθε  υπερέβη τα όρια της θεσμικής της αρμοδιότητος. Είναι αντιδεοντολογικό το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων να πληροφορείται για παρέμβασή σας σε θέμα της αρμοδιότητάς του από δελτίο τύπου που κυκλοφόρησε στο σύνολο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, με επισυναπτόμενη τη σχετική επιστολή και ενώ η επιστολή δεν είχε ακόμη φτάσει στον αποδέκτη της. Το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων με σχετικές εγκυκλίους του επιδεικνύοντας εμπράκτως τον σεβασμό του στις προτάσεις της Ανεξάρτητης Αρχής της οποίας προΐστασθε, για το μάθημα των Θρησκευτικών, αποδέχθηκε ότι οι εξαιρούμενοι για λόγους συνείδησης αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι μαθητές δεν υποχρεούνται να δηλώνουν το διαφορετικό δόγμα ή θρήσκευμα στο οποίο πιστεύουν. Το μάθημα των Θρησκευτικών παραμένει υποχρεωτικό για όλους τους Ορθοδόξους Χριστιανούς μαθητές.  Το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων εκτιμά, και είναι το μόνο αρμόδιο να το κρίνει αυτό σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους, ότι το μάθημα των Θρησκευτικών δεν έχει ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα αλλά είναι γνωσιολογικό, δηλαδή συμπεριλαμβάνει αναφορές όχι μόνον στην επικρατούσα θρησκεία αλλά και σε άλλα δόγματα και θρησκείες. Ως εκ τούτου προκύπτει ότι: 1.Το μάθημα των θρησκευτικών είναι υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές. 2.Δικαίωμα εξαιρέσεως έχουν οι αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι μαθητές εφ’ όσον το επιθυμούν, οι οποίοι στην αίτησή τους δεν χρειάζεται να αναγράφουν το δόγμα ή θρήσκευμα στο οποίο πιστεύουν. 3.Οι εξαιρούμενοι αλλόδοξοι και αλλόθρησκοι, όταν είναι αλλοδαποί, την ώρα του μαθήματος των θρησκευτικών συμμετέχουν στο μάθημα της ελληνικής γλώσσας και όταν είναι ημεδαποί συμμετέχουν στο μάθημα που υποδεικνύεται από το σύλλογο διδασκόντων. Αξιότιμε κ. Συνήγορε του Πολίτη, Επιτρέψτε μου επίσης να σας ενημερώσω ότι κατά το διάστημα που μεσολάβησε από την έκδοση των εγκυκλίων μέχρι σήμερα, υπήρξε προσπάθεια από κάποιους περιορισμένους κύκλους να εκμεταλλευθούν ιδεολογικοπολιτικά το ζήτημα με συστηματική προπαγάνδα της εξαίρεσης από το μάθημα των Θρησκευτικών μέσω διανομής φυλλαδίων και με τη χρήση άλλων μεθόδων που λειτούργησαν παραπλανητικά ως προς το περιεχόμενο των εγκυκλίων. Το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων έχει εμπράκτως επιδείξει το σεβασμό του έναντι της Ανεξάρτητης Αρχής της οποίας προΐστασθε.  Οφείλω όμως να ξεκαθαρίσω ότι οι ρόλοι μας είναι διακριτοί και προσδιορίζονται από το Σύνταγμα και τους νόμους.  Ο Υπουργος Ευριπίδης Στυλιανίδης
Αθήνα, 21 Νοεμβρίου 2008 Αριθμ.Πρωτ. 3476/2008 Προς τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων Κύριο Ευριπίδη Στυλιανίδη Αξιότιμε κύριε Υπουργέ, Έλαβα γνώση της υπ.’αριθμ. πρωτ. 450/20.11.2008 επιστολής σας, με την οποίαν εγκαλείτε την Ανεξάρτητη Αρχή της οποίας προΐσταμαι για «υπέρβαση των ορίων της θεσμικής της αρμοδιότητος» επί του θέματος της απαλλαγής από το μάθημα των θρησκευτικών. Υποχρεούμαι, συνεπώς, σε άμεση απάντηση. Εν πρώτοις, δεν αντιλαμβάνομαι το νόημα της επισήμανσής σας ότι «το Υπουργείο είναι το μόνο αρμόδιο να κρίνει … οι ρόλοι μας είναι διακριτοί … η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και το αρμόδιο Υπουργείο δεν προτίθενται να εκχωρήσουν στο ελάχιστο …»: ο Συνήγορος του Πολίτη ουδέποτε διεκδίκησε μερίδιο στη λήψη πολιτικών αποφά…Στα επιχειρήματα αυτά, το Υπουργείο ουδέποτε απάντησε επί της ουσίας, πλην όμως αιφνιδίως, με τις υπ’ αρ. πρωτ. 91109/Γ2/10.7.2008 & 104071/Γ2/4.8.2008 εγκυκλίους, τα έκαμε δεκτά (παραπέμποντας, μάλιστα, ρητώς σε «αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των ανεξαρτήτων αρχών της χώρας μας») και παρήγγειλε στα σχολεία να μην αξιώνουν θετική ή αρνητική δήλωση θρησκεύματος, παρά μόνο δήλωση απαλλαγής για λόγους συνείδησης. Ο Συνήγορος του Πολίτη έσπευσε να χαιρετίσει την εξέλιξη αυτή με δημόσια ανακοίνωσή του (31.7.2008). Εκείνη, η αμιγώς εγκωμιαστική δημόσια παρέμβασή του δεν χαρακτηρίστηκε τότε ως «υπέρβαση αρμοδιότητος». Ατυχώς, στη συνέχεια, η υπ’ αρ. πρωτ. Φ12/977/109744/Γ1/26.8.2008 εγκύκλιος του Υπουργείου φαίνεται πως όχι μόνο περιέπλεξε το θέμα, αλλ’ επί πλέον, όπως ήδη συνάγεται από το τελευταίο αυτό έγγραφό σας, δεν μπορεί, εν τέλει, παρά ν’αποδοθεί σε σιωπηρή κατάργηση της προηγουμένης εγκυκλίου: …πώς είναι δυνατό, ταυτόχρονα, αφ’ ενός να διατυπώνεται από τον ίδιο τον Υπουργό ο ισχυρισμός ότι «το μάθημα των Θρησκευτικών δεν έχει ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα αλλά είναι γνωσιολογικό», αφ’ ετέρου να αναγνωρίζεται δικαίωμα απαλλαγής για λόγους συνείδησης; Δεν γνωρίζω, αξιότιμε κύριε Υπουργέ, σε ποιους ακριβώς «περιορισμένους κύκλους» αποδίδετε πρόθεση «ιδεολογικοπολιτικής εκμετάλλευσης» του θέματος. Αξιότιμε κύριε Υπουργέ, όπως ήδη ανέφερα, η Ανεξάρτητη Αρχή, συχνά είναι υποχρεωμένη να παρεμβαίνει σε θέματα που προκαλούν έντονες αντιπαραθέσεις. Επειδή το μάθημα των θρησκευτικών είναι μία από αυτές, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει φροντίσει να διατυπώσει τις σχετικές απόψεις του με ιδιαίτερη νηφαλιότητα και ενδελεχή τεκμηρίωση.. Με τιμή, Γιώργος Β.Καμίνης

Όπως προκύπτει από τις δύο επιστολές, ο κ. Υπουργός δείχνει «χολωμένος» απέναντι στον κ. Συνήγορο του Πολίτη και μάλιστα τον εγκαλεί δημόσια ότι η «Ανεξάρτητη Αρχή υπερέβη τα όρια της θεσμικής της αρμοδιότητος». Ο κ. Υπουργός «ανακρούει πρύμνα» από τις προηγούμενες απαράδεκτες εγκυκλίους (10-07-2008, 04-08-2008 και 26-08-2008) με αρκετή ωστόσο καθυστέρηση, ένα λεπτό πριν την ολοσχερή αποδιοργάνωση των σχολείων μας. Κάλλιο όμως αργά παρά ποτέ. Από την επιστολή του κ. Στυλιανίδη φαίνεται πως η Αρχή του Συνηγόρου του Πολίτη τον «παρέσυρε» και τον ενέπλεξε με το έωλο επιχείρημα ότι το Υπουργείο πρέπει να συμμορφωθεί σε αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ενώ στην πραγματικότητα βάσιμα αμφισβητείται η ύπαρξη μιας τέτοιας ευρωδικαστικής απόφασης, όπως πρόσφατα δήλωσε σχετικά και ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος. Μάλλον θα πρόκειται περί σχήματος λεκτικής υπερβολής ο ισχυρισμός ότι «ο Συνήγορος του Πολίτη έχει φροντίσει να διατυπώσει τις σχετικές απόψεις του με ιδιαίτερη νηφαλιότητα και ενδελεχή τεκμηρίωση». Αυτό όμως που είναι συναρπαστικό, πρωτόγνωρο και λίαν χρήσιμο είναι η δήλωση του κ. Στυλιανίδη ότι ««το μάθημα των Θρησκευτικών δεν έχει ομολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα αλλά είναι γνωσιολογικό». Δικαιολογημένα ο κ. Καμίνης παρατηρεί ότι εφόσον έχει το μάθημα των Θρησκευτικών γνωσιολογικό χαρακτήρα, όπως το μάθημα της Ιστορίας, των «Πολιτικών Θεσμών και Οργάνωσης του Κράτους», το μάθημα της Κοινωνιολογίας κ.α., δεν συντρέχει λόγος για απαλλαγή από το μάθημα για λόγους συνείδησης, είναι ουσιαστικά μάθημα υποχρεωτικό για όλους,  ανεξαίρετα, χωρίς διάκριση θρησκείας, ετεροδοξίας, ομολογιακής πίστης και διαφορετικής θρησκευτικής συνείδησης. Επί τέλους, ας παραμεριστούν οι ιδεολογικοπολιτικές αγκυλώσεις  που συχνά υπεισέρχονται σε αποφάσεις και σε λεπτούς χειρισμούς εκ μέρους Ανεξαρτήτων Αρχών. Επιβάλλεται λοιπόν η συμμόρφωση όλων των παραγόντων του εκπαιδευτικού μας συστήματος στις συνταγματικές επιταγές, την ελληνική και κοινοτική έννομη τάξη.